Pandemi Beklenenin Aksine Gayrimenkule Yaradı!

Pandeminin emlak piyasasına etkisi beklendiği gibi olumsuz değil olumlu oldu. Eve kapanma, şehir dışı olsun olmasın bahçeli ve geniş evlere talebi arttırdı. OECD verilerine göre, 37 zengin ülkede emlak fiyatları bir yıl içinde ortalama yüzde 7 arttı.

Pandemi Beklenenin Aksine Gayrimenkule Yaradı!

Uluslararası emlak danışmanlığı yapan ve dünya çapında 500'den fazla ofisiyle müşterilerinin güvenli, konforlu ve uygun fiyatli evler bulmasına yardımcı olan Londra merkezli Knight Frank şirketinden Kate Everett-Allen, "Bu kez, 2008 krizini yeniden yaşayacağız diye düşünmüştük" diyor (2007-2008 küresel finans krizi, 1930'lardaki Büyük Buhran'dan sonra dünyanın karşı karşıya kaldığı en büyük finansal felaket olarak gösterilmişti. ABD'de mortgage sistemi çökmüş, bankalar zor durumda kalmış, 160 yıllık yatırım bankası Lehman Brothers iflas etmişti).

Son 20 Yılın En Yüksek Artışı

Emlak piyasasının 12 yıl öncesine döneceği endişesi içinde olan sektör, koronavirüsle gelen korkunun, emlak piyasasını bir kez daha çökerteceğini düşünüyordu.

Ailelerin ikinci evlerini satıp fiyatların daha da aşağı çekilmesine yol açacağı bile hesaba katılan felaket senaryolarından biriydi.

"Aslına bakacak olursak, bunların hiç biri olmadı" dedi Everett-Allen. Tam ter. sine gayrimenkul fiyatları yükseldi. ABD'den Yeni Zelanda'nın İngiltere'den Almanya'ya, Peru'dan Çin'e kadar.

Ev fiyatları roket hızıyla yükseldi ve hem ev sahibi hem kiracı olan potansiyel alıcılar, panik halinde emlak acentelerinin telefonlarini meson ettiler.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü OECD'nin (Organization for Economic Cooperation and Development) verilerine göre 37 zengin ülkede konut fiyatları, 2019'un son çeyreği ile 2020'nin son çeyreği arasındaki dönemde yüzde 7 oranında artış gösterdi.

Bu artış, son 20 yılın en hızlı fiyat artışı (OECD, 38 üyelidir). Bir başka deyişle OECD, fiyatların istikrarlı olduğu 2015 yılını 100 kabul etti. 2000'de 80 düzeyine inmiş olan fiyatlar, 2020 sonunda 125 çizgisine ulaştı.

Tüketicilerin Konut Tercihleri Değişti 

Pek çok ülke, koronavirüs nedeniyle sınırlarını kapatmış ya da girişleri kısıtlamış durumda. Yabancı sermayenin girmesi halinde emlak piyasalarının daha da canlanacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Ama yatırımcılar da pandemi yüzünden başka ülkelerde yatırım yapmaya çekiniyor. Bazı hükümetler, ev kredilerini geri ödemekte zorlanan ailelere, konutları ellerinden alınmaması için kısıtlamalar ve yasaklar getirerek yardım ediyor.

Piyasalara trilyonlarca dolar aşılayarak ekonominin canlı tutulmasını sağlamaya çalışıyor. Pek çok ülkede mortgage ödemelerinin kolaylıkla yapılabilmesi için faizler aşağı çekildi.

Konut alım satımıyla ilgili işlemlerde vergilerin geçici olarak azaltılması yoluna gidildi. Onlemlerin çoğu, emlak piyasasında yastık etkisi oluşturdu ama pandemi fiyatların düşmesini önledi.

Emlak piyasası araştırmacılarından İngiliz Richard Donnell, "İnsanları aylarca evlerine kapatırsanız, evlerini ofis ya da dershane haline getirirseniz, onlar da hızla yeni bir durum değerlendirmesi yaparlar ve rahat hareket edebilecekleri müstakil, bahçeli konut arayışına girerler" diyor.

Varlıklı bireyler, kentleri terk ederek kırsalda geniş evler bulmaya çalıştı. Kent merkezlerinde, işlerine gitmek yerine evlerinden çalışıp, gerekli olduğunda ofise gitme eğiliminin, pandemi sona erdiğinde de devam etmesi bekleniyor.

Örneğin İngiltere'de, başkent Londra'ya bir saatlik tren yolculugu mesafesinde olan kır evleri, yüzde 10'un da üzerinde değer artışı gördü. İngiliz emlak uzmanı Henry Pryor, 38 yıldır emlak işindeyim. Böyle bir piyasayı daha önce hiç görmedim.

İnsanlar, kendilerine uygun kır evi bulmak için aracılara binlerce pound para bile veriyor" diyor. Sonra sözlerini şöyle sürdürüyor: "On ay önce insanlar, bulamayacakları düşüncesiyle tuvalet Kağıtlarına hücum etmiş, market raflarını boşaltmıştı. Bu düşünceleri doğru çıkmadı ama şimdi de aynı telaş, aynı panik emlak piyasasında yaşanıyor.''

Evi Görmeden Teklif Veren Var 

Konut fiyatlar İngiltere'de, OECD ortalamasından daha yüksek oranlarda arttı. Son üç yüzyıldan bu yana fiyatlar, yüzde 8.5'luk artış gösterdi. ABD'de de durum farkli degil. 300 bin doların altında alıcı bulamayan evlerin, birkaç ayda 330 bin dolara adeta ka pışıldığı belirtiliyor.

Başkent Washington DC'de durum daha çılgın bir hal almış. Emlakçı Ellen Coleman, banliyöde tamir gerektiren 275 bin dolarlık müstakil bir ev için, satışa çıkarıldıktan sonraki üç günde 76 teklif aldığını, dört odalı, 160 metrekare evin sonunda 460 bin dolara satıldığını kaydediyor. Artış, yüzde 70.

Almanya, Avusturya ve İsviçre'de, aylardır satılamayan ev. lerin bir hafta içinde sahip değiştirdiği biliniyor. Portekiz'de hem yerli hem yabancı alıcıların neredeyse evi görmeden teklif verdiği ifade ediliyor. İtalya'da da herkes neredeyse Ortaçağ'dan kalmış evlerden oluşan tarihi kasabalara hücum etmişti. Alımları teşvik etmek için evlerin 1 avro gibi sembolik bir fiyata satılacağı açıklanmıştı.

Ama ilk alıcılar, ne büyük bir hata yaptıklarını gec de olsa fark ettiler. Alıcı, evi restore etmekle yükümlü. Evin yıkılıp yeniden yapılmasına izin verilmediği için yüzbinlerce euro tutan restorasyon parasını ödemek zorundalar. Üstelik restorasyon, orjinaline sadık kalınarak yapılmalı.

Gelecek Felaketlere Hazırlık

Geleneksel olarak emlak piyasası güçlü olan İngiltere, Fransa, Belçika ve Brezilya gibi ülkelerde, 2021'in ilk üç ayında satış rekorları kırıldı. Portekiz'de faaliyet gösteren Fine&Country emlak danışmanlık şirketinden Charles Roberts, "O kadar çok körlemesine satış yaptık ki, inanamazsınız. Alıcıların çoğu evlerini parayı ödedikten sonra gördü.

Örneğin Güney Afrika'dan bir müşteriye, Portekiz'in Cascais sahilinde 3.5 milyon euro'ya ey sattık. Alıcı daha önce Cascais'in nerede olduğunu bile bilmiyordu" diyor. Roberts'a göre insanlar, temiz hava alabilecekleri, geniş alana sahip, manzarali evler istiyor. Bunun sebebi sadece koronavirus pandemisi degil. Bundan sonra ortaya çıkacak bir başka ölümcül virüse karşı şimdiden tedbirli olmak.

Yeni Zelanda'da konut fiyatları yüzde 24, Çin'de yüzde 12 arttı. Çin'de satışlar, Beijing. Şenzen, Şanghay, Guangzhou gibi kentlerde yoğunlaştı. Çin'de ailelerin konut sahipliği sınırlandı nldığından, mahkemelere yüzbinlerce boşanma dilekçesi verildi.

Para Dergisi

YORUM EKLE