banner53

Kira Artışında Anlaşma Sağlanamazsa Ne Yapılır? Kira Tespit Davası Nedir?

Kira tespit davası, kiracı ya da kiraya veren tarafından açılan kira bedelinin yeniden belirlenme talepli bir davadır. Uygulamada genellikle kira artış davası olarak bilinmektedir; fakat kiracı tarafından da kira bedelinin yeniden belirlenerek düşürülmesi talepli dava açılmaktadır.

Kira Artışında Anlaşma Sağlanamazsa Ne Yapılır? Kira Tespit Davası Nedir?

Kiracı aleyhine düzenleme yasağı, Türk Borçlar Kanunu’nun 346. maddesinde düzenlenmiş olup kira bedeli ve yan giderler haricinde kiracıya başka ödeme sorumluluğu yüklenemeyeceği belirtilmiştir.

Ayrıca kira bedelinin zamanında ödememesi nedeniyle ceza koşulu ödeneceğine veya sonraki kira bedellerinin muaccel (borcun vadesi gelmesi) olacağına ilişkin anlaşmaların da geçersiz olduğu belirtilmiştir. İşyeri kira tespit davası ile konut özelinde bir fark bulunmamaktadır.

Taraflar kira sözleşmesinde kira bedel artışına dair bir anlaşma gerçekleştirmemiş ise bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksindeki 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemesi ve kira tespit davası şartları olması halinde hakim hakkaniyete göre belirleyecektir.

Kira tespit davası 5 yıl altında olan kira sözleşmelerinde taraflar kira artış oranı belirlememiş ise mahkeme tüketici fiyat endeksindeki 12 aylık ortalamalarına göre değişim oranı üzerinde karar veremez.

Kira bedelinin belirlenmesi talebiyle açılacak davada süre koşulu bulunmamaktadır. Dava her zaman açılabilecektir.

Ancak kira sözleşmesinin yeni dönemi başlangıcından en geç 30 gün önceki bir tarihte açıldığı ya da kiraya veren tarafından bu süre içerisinde kira bedelinin artırılacağına yazılı bildirimde bulunması koşuluyla yeni kira dönemi sonuna kadar açılır ise belirlenen kira bedeli yeni dönemin başlangıcından itibaren geçerli olacaktır.

Sözleşmede taraflar ödemeyi yabancı para üzerinden kararlaştırmış Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun hükümleri saklı kalmak suretiyle 5 yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamayacaktır.

Sözleşmenin üzerinden 5 yıl geçtikten sonra aşırı ifa güçlüğüne dair hükümler saklı kalma koşuluyla yabancı paranın değerindeki değişiklik göz önünde bulunduracak ve hakkaniyete uygun bir değer belirlenecektir.

Kira Tespit Davası 5 Yıl

Taraflar arasındaki kira sözleşmesi beş yıl altında ve kira bedelinin artışına ilişkin anlaşma belirlenmemiş ise mahkeme taşınmaz ve emsal değer durumuna göre kira artış oranı belirleyecektir.

Mahkeme tarafından belirlenecek olan kira artış oranı tüketici fiyat endeksindeki 12 aylık ortalamalara göre değişim oranı üzerinde olamayacaktır.

Taraflar arasında kira bedeline ilişkin bir anlaşma yapılsa da yapılmasa da beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda yeni uygulanacak kira bedeli;

-- Hakim tarafından tüketici fiyat endeksindeki 12 aylık ortalamalara göre değişim oranı,

-- Kiralanın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak

-- Hakkaniyete uygun bir biçimde kira bedeli belirlenecektir. 

Kira Tespit Davası Şartları

Öncelikle taraflar arasında imzalanan kira sözleşmesi olmalıdır. Sözleşmenin yazılı olma şartı bulunmamaktadır. Tarafların iradelerine göre sözlü olarak da kira sözleşmesi kurabilir.

Davayı açan kişinin (kiracı ya da kiraya verenin) dava açmada hukuki yararının bulunması gerekmektedir.

Örneğin; kira bedelinin artışına dair yasal sınırlar içerisinde anlaşma gerçekleşmiş ise kira bedelinin uyarlanmasına dair açılan davada hukuki yarar bulunmamaktadır.

Kira tespit şartları bunlardan ibaret olup, şartlar oluşmadığı takdirde mahkeme tarafından reddedilecektir.

Ayrıca kira tespitine ilişkin davalarda Yargıtay kararları şartlara dair emsal kararlar düzenlemiştir.

Kira Tespit Davası Açma Süresi

Kira tespit davası şartları içinde süre koşulu bulunmamaktadır. Ancak yeni kira döneminin başlangıcından en az 30 gün önceden açılmış olur ise mahkeme belirleyeceği kira bedelini yeni kira dönem başlangıcından itibaren olarak karar verebilecektir.

Yeni kira döneminden en az 30 gün önceden kira bedelinin arttırılacağına dair yazılı bildirimde bulunulur ve yeni kira dönemi içerisinde dava açılır ise kira bedeli, yeni kira dönemi başlangıcından itibaren geçerli olacaktır. Ancak bu koşulların olmaması halinde mahkeme, bir sonraki kira dönemi yılı için karar verebilecektir.

Geriye Dönük Kira Tespiti Davası

Belirlenecek kira bedelinin talebi, taraflar arasındaki kira sözleşmesinde ileriki dönemlerinde talep edilebilmektedir.

Geriye dönük olarak kira bedelinin düzenlenmesi talebinde bulunulamayacaktır.

Kira Tespit Davası Nasıl Açılır?

Kira tespit davası şartları uygun ise davacı, kira tespit davası açabilecektir. Ancak Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na uygun bir dilekçe hazırlanmalıdır.

Dilekçe, kanuna ve usule uygun olarak düzenlenmesi sonrasında görevli ve yetkili mahkeme belirtilerek adliyenin tevzi bürosundan dava açma işlemleri gerçekleştirilmelidir.

Dava açma ve dilekçe hazırlama hukuki teknik ve tecrübe gerektiren işlemlerden olup mutlaka uzman bir avukattan vekillik hizmeti alınmalıdır.

Dilekçedeki yanlış veya usule uygun olmayan durumlar olması halinde hakim açılan davanın reddine veya dilekçedeki eksikliklerin giderilmesi adına süre verecektir.

Davacı hukuki ve zaman kaybını önlemek adına mutlaka avukat hizmetinden yararlanarak destek almalıdır.

Dava Ne Kadar Sürer?

Her davanın sürecini mahkemenin iş yoğunluğu, duruşma aralığı, delillerin mahkemeye sunulması gibi birçok faktör etkilemektedir.

Kira bedelinin tespiti davasında en önemli delil bilirkişi olup kira bedeline dair keşif yapılacak ve bilirkişi tarafından emsal değer hesaplaması raporu mahkemeye sunulmak üzere hazırlanacaktır.

Bu nedenle kira bedelinin tespiti davasının ne kadar süreceğine dair kesin bir süre verilememektedir.

Ancak ortalama bir süre vermek gerekirse delillerin toplanması ve mahkeme süreci yaklaşık 1-1,5 sene sürebilir denilebilir.

Hakkaniyet İndirimi

Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesinde, yenilenen kira döneminde kira bedeline dair artış oranı belirlenmemiş ise Tüketici Fiyat Endeksindeki 12 Aylık Ortalamalara Göre değişim oranını geçmeme koşuluyla değişim oranının geçerli olduğu düzenlenmiştir. 

Ancak ilgili kanunun ikinci fıkrasında taraflar artış oranına dair bir anlaşma yapmamış ise kira bedeli Tüketici Fiyat Endeksindeki 12 Aylık Ortalamalara değişim oranını geçmemek koşuluyla hakim tarafından kiralananın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirleneceği düzenlenmiştir.

Ayrıca Yargıtayın yerleşmiş kararlarında, eski kiracıya hakkaniyet indirimi yapılmaması halinde mahkemenin kararına karşılık bozma kararı verilmiştir.

Kira Tespit Davası Kesinleşmeden İcraya Konulabilir mi?

Kira tespit davası sonucunda verilen karar icra takibine kesinleşmeden konulamayacaktır.

Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin verilen karar, mahkeme tarafından her iki tarafa tebliğ edildiği tarihten itibaren yasal süre içerisinde itiraz edilmez ise karar kesinleşecektir.

Ancak karara karşı itiraz yoluna başvurulmuş ise ilgili ilam icra takibine konulamayacaktır.

Kira Tespit ve Tahliye Davası Aynı Anda Açılabilir mi?

Tahliye davası, kiracının belli nedenlerle kiraya verilen taşınmazdan tahliye edilmesine yönelik talebi içeren bir davadır.

Yargıtayın yerleşmiş kararlarında, kira bedelinin tespiti ve tahliye davasının terditli dava olarak açılmasını hukuka aykırı bulmamış, onama kararı vermiştir.

Ancak davacının ihtiyaç duyması nedenine dayanarak açılan tahliye ve kira bedelinin tespiti davalarında tahliye talebine onama kararı vermiştir.

Kira Artırım Davası ile Kira Tespit Davası Aynı Şey midir?

Kira tespit davası hem kiralayan hem de kiracı tarafından açılabilecek bir dava olup kira artırım davası kiraya veren tarafından açılmaktadır.

Her iki dava türünde kira bedeline dair tespit talebini içermektedir. Yalnızca davayı açan ve konusuna göre birbirinden farklı birkaç özelliği bulunmaktadır.

İçerik Avukat Serpil Çınar'dan Alınmıştır...

Güncelleme Tarihi: 01 Kasım 2020, 05:28
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER